"Er is blijkbaar sprake van een voorlopige beheersing: iets van woede mag. Wanneer dan...?'

“Sommigen slaan met kwetsende woorden als zwaarden om zich heen, maar wat de wijze zegt, kwetst niet en is heilzaam. (Spreuken 12: 18, Het Boek)

“Er zijn van die dagen dat ik alert, scherp en op alles gebrand ben. Ik ga ergens met passie en bezieling voor, de tijd vlíegt en ik ga mee! Er zijn ook dagen dat er “té” voor staat, dat ik te alert wordt: vlijmscherp en te snel aangebrand, beginnend in mijn gedachten. Die gedachten vormen in mum van tijd woorden die woest om zich heen steken. Ze hebben hun weg maar al te vlug naar buiten gevonden en raken de mensen die het dichtst bij mij zijn. Mensen die mij aan het hart gaan; dat hart vol liefde, passie en ja… ook woede. Vreselijk… en het dient tot niets… of klopt dat toch niet helemaal? Hoe kan woede wel een doel hebben?

Pauze

Niet kwetsen en heilzaam spreken, dat is dus de kunst, maar hoe schilder ik die? Spreuken 12: 16 helpt me op weg: “De dwaas toont zijn woede zonder na te denken, terwijl een bedachtzaam mens zich vooralsnog beheerst.” Beheersing is het toverwoord.  Misschien wel bijna voorspelbaar en daarom is het niet dit woord dat mij intrigeert, maar het woord daar voor wél: vooralsnog! Er is blijkbaar sprake van een voorlopige beheersing: iets van woede mag. Wanneer dan? Eerst denken, voordat je handelt; het welbekende tot 10 tellen.

De messen aan het slijpen…

Helpt dat? Tot 10 tellen en dan nog net zo heftig reageren als dat je voor die tien tellen ook al van plan was… Wat doe je tijdens die tien tellen? Het ‘vooralsnog’ laat mij zien dat ik best mijn messen mag gaan slijpen en mijn zwaard gaan oppoetsen, maar ergens moet voorkomen dat ik te snel ga steken. Het gezegde leert me dat er een voorbereidingstijd is – je bent aan het slijpen – voordat je de strijd in gaat. Benut die tijd om te pauzeren en te kiezen wat je reactie zal zijn. Wordt het vechten, vluchten of niets doen? Soms is weggaan of wachten tot de storm gaat liggen een oplossing, maar wat als je toch moet vechten? Hoe ga je dan van beheersing over tot een ander soort woede? Spreuken zegt mij dat ik op zoek mag naar iets dat heilzaam is: woede mag, het is een emotie die er ook gewoon mag zijn, maar laat het dan dus een “heilige woede” zijn!

Wachters

Jacobus geeft ook tips om te werken aan een heilige woede: “Haast je om te luisteren, wees traag in het spreken en wordt niet snel kwaad, want kwaadheid veroorzaakt alleen maar dingen die tegen Gods wil ingaan.” (Jac. 1:19). Zet wachters met gekruiste zwaarden voor de poort van je mond en neem hun specialiteit over: alert zijn, luisteren en wachten. Alert zijn door op te merken wat er gebeurt: bij jezelf en bij de ander. Daarbij een sprintje trekken om te luisteren naar de ander: welk signaal wordt afgegeven in woorden en lichaamsuitdrukking? Wachten in de zin van tot jezelf komen: bidden, bezinnen én beminnen!

lume, vrouw, boosheid, rust

“Waar zit bij jou de pauzeknop...?"

Een opmerkzaam hart

Het lijkt mij dat heilige woede doorspekt is van liefde, dienende liefde, want liefde vormt wel de dingen van die leiden tot Gods wil.  Het is dìe liefde die in of vanuit jezelf vaak lastig te vinden is of waarvan soms ook “te veel” te vinden is wanneer je alles maar met de mantel der liefde bedekt. Voor díe liefde is Geest en Genade nodig en een opmerkzaam hart, dat even los kan komen van alle emotie. Zelfs als het lijkt dat je in een split second moet beslissen, kun je nog altijd tot 10 tellen en een schietgebedje doen. Dat opmerkzame hart krijgen is geen koud kunstje, want hoe vaak houdt dat hart je niet voor de gek als het bokt, springt en vol emotie te keer gaat. Het begint met je bewust worden hiervan en dan stapje voor stapje leren handelen: “want als u alleen maar luistert en niets doet, lijkt u op iemand die in de spiegel heeft gekeken en daarna weer vergeten is, hoe hij er uit ziet (Jac. 1: 23-24).

Pauzeknop in de praktijk

Eén van de dingen die je dus kunt doen, is ontdekken waar jouw ‘pauzeknop’ zit, zodat je kunt wachten en vervolgens kunt kiezen hoe je handelt. Zo geeft het de gelegenheid uit de situatie te stappen. Dat is iets dat ik mijn studenten op mijn werk en mij kinderen thuis leer, maar ook steeds mezelf weer in moet trainen. Als ik thuis merk dat de irritatie begint te stijgen, zeg ik af en toe: “Kijk eens naar mijn hoofd, wat groeit daar?”  En mijn kinderen maar zoeken, kijken en tot de conclusie komen: “Niets…”. “Jawel, hoor, daar groeit mijn punthoofd…” Vervolgens kan ik hard lachen om de verbaasde hoofdjes, die geen weet hebben van mijn flauwe woordgrap.

Tem je hart

Met de pauzeknop alleen ben je er niet, want hoe tem en train je dat emotievolle, onrustige hart? Besef dat je hart ook een plek is waar het zuiver kan zijn: de plek waar je kompas zit voor wat de juiste weg is. Wil je dat kompas beter volgen,  gebruik het zwaard dan op de enige, juiste manier:

“Want levend en krachtig is het woord van God en scherper dan een tweesnijdend zwaard: het dringt diep door tot waar ziel & geest, been & merg elkaar raken en het is in staat de opvattingen en gedachten van het hart te ontleden. (Hebr. 4: 12)

Snijdend hart

Dit tweesnijdend zwaard laat je zien waar je woede heilig is en waar niet… (en oh ja, dat doet soms écht, snijdend pijn…). Daar waar het juist is om je stem te verheffen en desnoods net als Jezus het plein aan te vegen en met spullen te gaan gooien. Maar, eerlijk.. vaak past het me beter om de servieskast maar dicht te houden en de olifant in bedwang te houden. Ook al ben ik niet zo’n ‘gooier’, toch kan ik – wanneer er bijna geen houden meer aan is – maar beter de woorden van Hebreeën 4: 13 om vormen tot een gebed: “Heer, u weet alles van mij, alles ligt open en bloot voor uw ogen, niets is verborgen voor U”. Behoud mij voor het maken van brokken of help mij de brokstukken te lijmen wanneer ik zonder het zwaard van Uw woord te keer ben gegaan. Vergeef me, Heer, dank dat uw vergeving als zoete honing mijn lippen smeert.* Reinig mij met uw Heilige water. Leer mij Uw Liefde voor heilige woede.  Amen.’

Gods rust in de storm

Dan ligt in verschiet waar Hebreeën 4 tevens van spreekt: Gods rust voor Zijn kinderen: Maar God heeft de mensen een nieuwe kans gegeven om deel te krijgen aan Zijn rust en die kans is er nú! Hij heeft dat door de mond van David al aangekondigd met de eerder genoemde woorden: “Als u nu de stem van God hoort, verhard u dan niet.” (vers 7).

Brokstukken

Zelfs al moet je alweer de brokstukken op rapen en zijn de stukken steeds moeilijker te lijmen: verhard dan niet, maar vertrouw op Hem. Durf in de spiegel te kijken en jezelf écht te herkennen. Oefen je jezelf in het verkrijgen van een zachter, toegankelijker hart, dat best hard en krachtig mag optreden, maar zonder een woede die door merg en been gaat en alles verwoestend is. Blijf bij alle geweld binnen in je luisteren naar Het Kompas, De Stem, die ergens nog dieper in je te horen is. Zoek het oog van de storm, want daar is de stilte oorverdovend en schilderachtig mooi. Wat een Kunst!

*Uit: “Holy water” van We The KingdomWordt de boosheid of je onrust je (bijna) teveel? Luister naar dit lied dat een ode is aan Gods vergeving!