"Wanneer dan blijkt dat ik het al die tijd mis had, en mijn gehele perceptie moet aanpassen, zou ik dat best lastig vinden."

“Vroeger, toen de Joden alleen nog het Oude Testament hadden, kenden zij de regel: ‘oog om oog, tand om tand’, uit de wet van Mozes. Wanneer we deze regel lezen, lijkt het principe simpel. Wanneer iemand jou iets aandoet, mag je hem hetzelfde aandoen. Dat is gerechtigheid, toch?

Werkelijke betekenis

Niets is minder waar. Jezus laat ons de werkelijke betekenis achter de regel zien (in Mattheüs 5:38-42), in een periode waar velen die waren vergeten. “De wet van Mozes zegt: “Oog om oog en tand om tand.” Maar Ik zeg u: verzet u niet tegen wie u kwaad doet. Als iemand u een klap op de ene wang geeft, keer hem dan ook uw andere wang toe. Als iemand in een proces uw hemd opeist, geef hem dan ook uw jas. Als iemand u dwingt om één kilometer met hem mee te lopen, ga dan twee kilometer met hem mee. Als iemand u iets vraagt, geef het hem. En als iemand geld van u wil lenen, weiger het dan niet.”

Je wereld op z’n kop

Dit Bijbelgedeelte komt natuurlijk uit de bergrede. Een toespraak van Jezus waarbij Hij de wereld van vele aanwezigen op zijn kop zette, stel ik me zo voor. Een toespraak die gevuld was met: “U hebt gehoord… maar ik zeg: …”.

Kun je het je voorstellen? Je hele leven heb je iets te horen gekregen… Iets wat jou geleerd is door jouw geestelijke leiders. Iets wat je als waarheid hebt aangenomen. En op een dag blijkt het allemaal niet waar te zijn!

De volle betekenis

Jezus wees op de liefde achter de wet. Waar het in eerste instantie lijkt alsof Hij tegen de wet van Mozes ingaat, geeft Hij aan dat Hij juist is gekomen om de volle betekenis eraan te geven (Mattheüs 5 vers 17). In de bergrede laat Jezus zien hoe Gods wet doordrenkt is met liefde. Dat is de hele basis voor de wet. We kunnen hiervoor teruggaan naar de ‘kern-geboden’: “heb God lief boven alles, en heb je naasten lief als jezelf”. Dat is het belangrijkste! Dus hoe zou die wet dan ooit wraak kunnen rechtvaardigen?

Een verandering van perceptie

Ik zou dat niet makkelijk vinden; om erachter te komen dat ik het al die tijd mis had. Dat ik mijn hele perceptiemoet veranderen Maar hoe moeilijk het ook is om te accepteren dat we het al die tijd fout hadden, het is toch een belangrijke stap. Want alleen als we onze fouten kunnen toegeven, kunnen we dichter bij Gods hart komen.

Gebrekkige kennis

Een tekst die goed aansluit bij dit voorbeeld is deze: “Want wat wij weten, is onvolledig, en wat wij namens God zeggen, is gebrekkig.” (1 Korintiërs 13 vers 9). Hoe naar het ook is, vaak zitten we nog met vragen omdat we niet goed weten hoe God iets bedoelde. Of nog erger, we denken dat we het weten, maar we hebben het mis. Net zoals “oog om oog, tand om tand” lijken sommige Bijbelteksten simpel genoeg dat er haast geen misvattingen mogelijk zijn. Daardoor zijn we soms overtuigd van ons eigen standpunt. Maar toch bleek een ogenschijnlijk simpele tekst zoals “oog om oog, tand om tand”, lastiger om te begrijpen dan men dacht. Er zat meer achter dan men aangeleerd had gekregen.

“Want wat wij weten, is onvolledig, en wat wij namens God zeggen, is gebrekkig.” (1 Korinthiërs 13 vers 9)

Hedendaagse discussies

Als ik naar deze tijd kijk, zie ik dat we nog steeds discussies kunnen voeren over ogenschijnlijk simpele teksten. Deze gaan dan over bijvoorbeeld onderwerpen zoals de schepping en homoseksualiteit. Er zijn mensen die vasthouden aan de meer letterlijke verwoording van de tekst. Maar er zijn ook mensen die geloven dat de bijbel wellicht anders gelezen kan worden dan we altijd dachten.

Gods hart blijven zien

Voor de duidelijkheid: ik wil met deze tekst niet zeggen dat mensen die de Bijbel letterlijk nemen, het fout hebben. Maar ik wil je wel graag alert maken. In de bergrede lezen we over hoe we soms te makkelijk denken over Bijbelteksten en Gods wetten zo zelfs kunnen misbruiken. Hiervoor moeten we waken. Ik geloof dat het van belang is dat we altijd Gods hart blijven zien door Zijn woord heen. Gods woord blijft onveranderlijk. Maar onze interpretaties daarvan kunnen fouten bevatten. We zijn maar mensen en wat we over God weten, is onvolledig en gebrekkig.

Wanneer we het niet meer weten…

Maar wat nou als we niet weten wat we moeten geloven? We hebben een Heilige Geest om ons te leiden. Maar dat betekent niet dat het daardoor makkelijk is. Soms weten we het gewoon niet. Maar ik geloof dat God je wil helpen als je even, of een langere tijd, niet weet wat je moet geloven. Zoek God op. Leer over Zijn karakter en lees meer uit Zijn woord. Bid voor leiding van de Heilige Geest. Denk: “What would Jesus do?”. Wie weet kom je zo achter de ‘volle betekenis’, zoals Jezus die gaf tijdens de bergrede.

Als we het nog steeds niet weten

En wat als we er dan nog niet uitkomen? Dan geloof ik dat het ook goed is als je het in het midden laat. God is te groot om volledig te begrijpen. Het is dus oké om iets niet te weten. Je bent God niet. Je hoeft niet perfect te zijn. Daar is genade voor. “Nu hebben wij nog geen heldere kijk op Christus, maar later zullen wij oog in oog met Hem staan. Ik ken Hem nu nog niet volkomen, maar dan zal ik Hem volledig kennen, zoals Hij mij door en door kent.” (1 Korinthiërs 13 vers 12). Ooit zullen we dus een heldere kijk hebben op Christus, maar dat is nu nog niet. In dit leven kunnen we er alleen maar naar streven om God volledig te kennen en te begrijpen. Maar ooit zullen we een heldere kijk op Christus hebben. In de tussentijd mogen we rust vinden in de wetenschap dat het streven voldoende is.

Samen zoeken

Laten we dus in onze tijd op aarde samen zoeken naar God. Laten we open zijn in gesprekken en niet te snel oordelen. Geen: “ik heb gelijk, jij hebt het fout en ik ga jou eens vertellen waarom”. Maar: “ik lees dit in de Bijbel en dit haal ik daaruit, zie jij dat ook zo?” “Waarom wel/niet?”. Sta niet vast in je mening maar wees nieuwsgierig; misschien heeft een ander wel een stukje van God gezien, wat jij nog moet ontdekken. Zo kunnen we van elkaar leren; in liefde op weg met God en met elkaar.

Liefde is het voornaamste

Over die liefde gesproken, is het je opgevallen in welk hoofdstuk deze teksten staan? 1 Korinthiërs 13 staat bij gelovigen en ongelovigen bekend als een prachtig hoofdstuk over de liefde, die bij menig huwelijksceremonie wordt voorgelezen. Voor mij is de context van liefde rondom vers 9 dan ook geen toeval. Het is alsof God zelf lijkt te zeggen: “raak toch niet zo opgeslokt in die discussies over wat goed of fout is. Jullie vergeten wat werkelijk belangrijk is: de liefde!” Dit sluit ook helemaal aan bij het einde van het hoofdstuk: 1 Korinthiërs 13 vers 13: “Kortom, er zijn drie dingen die blijven: geloof, hoop en liefde. Maar de liefde is het voornaamste.” Hoe mooi is het dat het belangrijkste geschrift uit het Christelijke geloof, het woord van God zelf, de liefde boven het geloof zet?!

En jij?

Heb jij wel eens moeite met het begrijpen van Gods woord? Of merk je het wel eens dat jij anders tegen bijbelteksten aankijkt dan andere christenen in jouw omgeving? Hoe ga jij daarmee om?

* Bijzonder feitje: wist je dat in de Joods traditie, meerdere uitleggen van bijbelteksten naast elkaar kunnen bestaan, zonder dat er één goed of één fout wordt gerekend? Dit komt omdat zij geloven dat de mens nooit in staat kan zijn om Gods woord letterlijk te vertalen.